โรคซึมเศร้า อันตรายใกล้ตัวที่คาดไม่ถึง โรคฮิตหรือเราคิดไปเอง ? ไปหาคำตอบกัน

โรคซึมเศร้า อันตรายใกล้ตัวที่คาดไม่ถึง

ด้วยภาวะเศรษฐกิจและอันตรายจากโรคภัยไข้เจ็บในปัจจุบัน ล้วนส่งผลให้การดำเนินชีวิตในปัจจุบันเป็นไปอย่างอยากลำบาก ทุกอย่างส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ ในยุคที่เราต้องเผชิญกับอันตรายกับไวรัสโควิด-19 (Covid-19) ที่ทำให้การดำเนินชีวิตเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง และอีกทั้งการใช้ชีวิตของคนในปัจจุบันเกิดความเครียดได้โดยง่าย บางคนไม่สามารถรับมือกับความเครียดที่เกิดขึ้นได้ ทำให้เกิด ภาวะซึมเศร้า  (Depression)  และอัตราการฆ่าตัวตายพุ่งสูงขึ้นจนน่าตกใจ วันนี้เราเลยมีแบบสำรวจคัดกรองภาวะโรคซึมเศร้าของทางโรงพยาบาล ที่เราคิดว่าน่าจะมีประโยชน์กับคนที่ไม่แน่ใจว่าตัวเองเริ่มมีภาวะโรคซึมเศร้าแล้วรึยัง จะได้ทำการรักษาอย่างเหมาะสมและได้รับการปรึกษาจากแพทย์ได้ทันท่วงที

บทความที่เกี่ยวข้อง

โรคซึมเศร้า คือ…?

โรคซึมเศร้า คือ…?

“โรค” บ่งว่าเป็นความผิดปกติทางการแพทย์ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลรักษาเพื่อให้อาการทุเลา ต่างจากภาวะอารมณ์เศร้าตามปกติธรรมดาที่ถ้าเหตุการณ์ต่างๆ รอบตัวคลี่คลายลง อารมณ์เศร้านี้ก็อาจหายได้ 

ผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าจะมีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมค่อนข้างมาก การเปลี่ยนแปลงหลักๆ จะเป็นในด้านอารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด พฤติกรรม ร่วมกับอาการทางร่างกายต่างๆ เช่น ปกติชอบเล่นเกมส์แต่รู้สึกเบื่อไม่อยากเล่น ไม่อยากทำกิจกรรมเดิมที่ชอบ เบื่ออาหาร น้ำหนักลด นอนหลับไม่สนิท หรือนอนเยอะแล้วแต่ยังรู้สึกง่วงไม่สดใส อาการเหล่านี้อาจจะไม่ได้เป็นอยู่นาน แต่จะค่อยๆเป็นถี่ขึ้น จนเราไม่สามารถรับมือได้ วันนี้จึงอยากแนะนำแบบทดสอบง่ายๆที่สามารถเช็คคัดกรองโรคซึมเศร้า เผื่อใครไม่แน่ใจว่าอาการที่เผชิญอยู่จะเป็นอาการของโรคซึมเศร้าหรือไม่ มาทดสอบกัน

 

แบบคัดกรองโรคซึมเศร้าแบบ 2 คำถาม

แบบคัดกรองโรคซึมเศร้า คำถาม

1.ใน 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา คุณมีความรู้สึก 

   หดหู่ เศร้า ท้อแท้สิ้นหวัง บ้างหรือไม่? 

X   ไม่มี 

/    มี

2.ใน 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา คุณมีความรู้สึก

    เบื่อ ทำอะไรก็ไม่เบิกบาน ไม่มีความสุข?

X   ไม่มี 

/    มี

 

XX   ไม่มีทั้ง 2 ข้อ ถือว่า ปกติ ไม่เป็นโรคซึมเศร้า

/X   มีข้อใดข้อหนึ่ง หรือ // มีทั้ง 2 ข้อ ถือเป็นผู้มีความเสี่ยง หรือ มีแนวโน้ม เป็นโรคซึมเศร้า

แบบคัดกรองโรคซึมเศร้า

ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่าน ท่านมีอาการเหล่านี้บ่อยแค่ไหน?

ไม่มีเลย 0 คะแนน

เป็นบางวัน 1 คะแนน (1-7 วัน)

เป็นบ่อย 2 คะแนน (>7วัน)

เป็นทุกวัน 3 คะแนน

 

  1. เบื่อ ไม่สนใจอยากทำอะไร
  2. ไม่สบายใจ ซึมเศร้า ท้อแท้
  3. หลับยาก หลับๆตื่นๆ หรือหลับมากไป
  4. เหนื่อยง่ายรู้สึกไม่มีแรง
  5. เบื่ออาหารหรือกินมากจนเกินไป
  6. รู้สึกไม่ดีกับตัวเอง รู้สึกว่าตัวเองล้มเหลวหรือทำให้ครอบครัวผิดหวัง
  7. สมาธิไม่ดี เวลาทำอะไร เช่น ดูทีวี ฟังวิทยุ หรือทำงานที่ต้องอาศัยความตั้งใจ
  8. พูดช้า ทำอะไรช้าลงจนคนอื่นสังเกตได้ หรือกระสับกระส่ายไม่สามารถอยู่นิ่งได้เหมือนที่เคยเป็น
  9. คิดทำร้ายตัวเองหรือคิดว่าตายไปคงจะดี

 

รวมคะแนน…

 

<7 คะแนน ไม่มีอาการของโรคซึมเศร้า ระดับน้อยมาก

7-12 คะแนน มีอาการของโรคซึมเศร้า ระดับน้อย

13-18 คะแนน มีอาการของโรคซึมเศร้า ระดับปานกลาง

>19 คะแนน มีอาการของโรคซึมเศร้า ระดับรุนแรง

 

ขอบคุณเอกสารจาก คลีนิคจิตเวร รพ.สงขลานครินทร์

 

คำแนะนำ..ในการใช้ชีวิตในยุคโควิดที่ยังต้องกักตัวอยู่บ้าน หรือบางคน work from home ให้ห่างไกลจากโรคซึมเศร้า

ภาวะอารมณ์เศร้า

  1. ยังตื่นเช้าใช้ชีวิตปกติเหมือนไปเรียนหรือไปทำงาน ไม่เอาแต่นอนเพราะจะทำให้รู้สึกเฉื่อยชาได้ง่าย

Midlife crisis (วิกฤติวัยกลางคน) รู้ก่อนที่ความสุขวัยกลางคนของคุณจะหายไป (thatsmatter.com)

2. ออกกำลังกายบ้างหรือให้ร่างกายได้เคลื่อนไหว เพราะจะทำให้ร่างการกระปรี้กระเปร่า เช่น รดน้ำต้นไม้ ทำความสะอาดบ้าน ทำอาหาร เล่นโยคะ กระโดดเชือก

โยคะ พิลาทิส เหมือนหรือต่างกันอย่างไร? ฝึกแล้วดีอย่างไร ? (thatsmatter.com)

3. ทำอะไรที่ชอบเพราะเรามีเวลาแล้ว ที่เคยบ่นว่าไม่มีเวลา ช่วงนี้เป็นช่วงที่ดีเลย ไม่ว่าจะลงเรียนคอร์สภาษาออนไลน์ ฝึกทำขนม หัดเล่นดนตรี เย็บปักถักร้อย  อ่านหนังสือ หรือแม้แต่ดูหนังฟังเพลงตอนนี้มีแอพให้สมัครดูออนไลน์ไม่ว่าจะ Netflix Viu Sportify หรือ JooX ก็มีให้เลือกเยอะแยะมากมาย ทำในสิ่งที่ชอบจะทำให้เราหลั่งฮอร์โมนเอ็นดอร์ฟินหรือสารแห่งความสุขออกมา

โรคซึมเศร้า มีกี่แบบ

ภาวะโรคซึมเศร้า

  • โรคซึมเศร้าแบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่น (Major Depression)

สำหรับโรคซึมเศร้าแบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่น เป็นอาการหลักของคนที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า โดยอาการพื้นฐานคือ ท้อแท้ รู้สึกเศร้า นอนน้อยหรือมากจนเกินไป น้ำหนักขึ้นหรือลงอย่างรวดเร็ว เป็นต้น โดยคนที่เข้าข่ายโรคซึมเศร้าประเภทจะเป็นคนที่มีอาการซึมเศร้าติดต่อกันอย่างน้อย 2 สัปดาห์

  • โรคซึมเศร้าแบบดิสทีเมีย (Dysthymia Depression)

โรคซึมเศร้าแบบดิสทีเมีย เป็นโรคที่มีความรุนแรงน้อยกว่าโรคซึมเศร้าแบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่น มีอาการเพียง ไม่อยากอาหารหรือกินมากเกินไป นอนหลับน้อยหรือมากเกินไป อ่อนแรงรู้สึกสิ้นหวัง แต่ความรุนแรงของอาการจะน้อยกว่า สำหรับความแตกต่างที่นอกเหนือจากความรุนแรงของอาการแล้ว ระยะเวลาก็ยังเป็นส่วนสำคัญด้วย โดยคนที่เป็นโรคซึมเศร้าแบบดิสทีเมียจะมีอาการติดต่อกันน้อย 2 ปี ส่วนโรคซึมเศร้าแบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่นจะมีระยะเวลา 2 สัปดาห์ ขึ้นไป

  • โรคซึมเศร้าก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual Depression)

สภาวะร่างกายที่เปลี่ยนแปลงเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้าได้ โดยก่อนมีประจำเดือนผู้หญิงบางคนจะมีอาการคล้ายคลึงกับโรคซึมเศร้า เช่น รู้สึกเศร้า อ่อนไหวง่าย รู้สึกเหนื่อยล้า อ่อนเพลีย มีการนอนที่ผิดแปลกไปจากเดิม เป็นต้น โดยโรคซึมเศร้าก่อนมีประจำเดือนนั้นอาการจะดีขึ้นหลังจากมีประจำเดือน 2-3 วัน

Resources;

https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/depression/

https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/depression/types-of-depression/

https://www.mentalhealth.org.uk/a-to-z/d/depression

 

บทความที่น่าสนใจ